Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları Değişiklik Karşılaştırması

🚑 Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları

2009 kılavuzu ile 25 Ağustos 2026 tarihli yeni akış şemaları arasındaki 74 kritik değişikliğin karşılaştırması.

📌 Güncel Düzenleme
Yeni akış şemaları; yetişkin, pediatrik, doğum ve yenidoğan acil bakım algoritmalarında yapısal, farmakolojik, doz, uygulama ve yetki değişiklikleri içermektedir.

🔵 BİLGİ / ALGORİTMA

🟢 YENİ EKLENDİ

🔴 KALDIRILDI

🟠 DEĞİŞTİ

🫁 1. İlk Değerlendirme, Solunum ve AKS

01 İlk Değerlendirme — X-ABCDE

YÜKSEK ALGORİTMA DEĞİŞTİ

2009
Klasik ABC yaklaşımı.

2026
X-ABCDE yaklaşımı. Hayatı tehdit eden dış kanama ilk basamağa alındı.

Değişiklik: Masif dış kanama kontrolü havayolu değerlendirmesinden önceye taşındı.

Saha etkisi: Kanama kaynaklı şok ve erken ölüm riskinin azaltılması hedefleniyor.

02 Tıbbi Öykü — SAMPLE

ORTA YENİ TABLO

2009
Öykü bilgileri dağınık biçimde alınmaktaydı.

2026
SAMPLE formatı standartlaştırıldı.

Saha etkisi: Öykünün hızlı, eksiksiz ve standart biçimde alınmasını kolaylaştırır.

03 Oksijen Titrasyonu

YÜKSEK EŞİK DEĞİŞİMİ

2009
Rutin yüksek akım oksijen yaklaşımı.

2026
Genel hedef SpO₂ %94–98; KOAH'ta %88–92.

AKS: SpO₂ yeterliyse rutin oksijen verilmemesi yaklaşımı getirildi.

04 Yabancı Cisimle Havayolu Tıkanması

ORTA

2009
Heimlich manevrası terminolojisi.

2026
5 sırta vurma + 5 abdominal bası yaklaşımı açıklandı.

Kısmi tıkanıklıkta yanlış müdahaleden kaçınılması vurgulandı.

05 KOAH Atak — İpratropium

YÜKSEK YENİ İLAÇ

2009
Salbutamol temel bronkodilatör olarak kullanılıyordu.

2026
Salbutamole ipratropium bromür ekleniyor.

Yeni yaklaşım: İpratropium başlangıç uygulaması doğrudan uygulanabilir şekilde düzenlendi.

06 KOAH — Sistemik Steroid

YÜKSEK YENİ

2009
KOAH şemasında sistemik steroid bulunmuyordu.

2026
Yanıt yetersizse metilprednizolon 40 mg IV yaklaşımı eklendi.

Havayolu inflamasyonunun kontrolüne yönelik ek tedavi seçeneği oluşturuldu.

07 Astım — Adrenalin

YÜKSEK KALDIRILDI

2009
Parenteral adrenalin astım algoritmasında yer alıyordu.

2026
Yetişkin astım algoritmasından çıkarıldı.

08 Astım — Magnezyum Sülfat

YÜKSEK YENİ İLAÇ

2026:
Ağır/yaşamı tehdit eden astım atağında IV magnezyum sülfat algoritmaya dahil edildi.

09 Astım / KOAH — Salbutamol Dozu

ORTA DOZ ARTIŞI

2009
2–4 puf inhaler.

2026
4–8 puf veya 2.5–5 mg nebül; tekrarlama aralıkları tanımlandı.

10 AKS — Aspirin

YÜKSEK DOZ / YETKİ

2009
300 mg ASA, KKM onayıyla.

2026
160–325 mg çiğnetme; doğrudan uygulama yaklaşımı.

11 AKS — Analjezi

YÜKSEK İLAÇ DEĞİŞTİ

2009
Morfin.

2026
Fentanil yaklaşımı.

12 AKS — Metoprolol

YÜKSEK KALDIRILDI

2009: KKM danışmanlığı ile metoprolol uygulanabiliyordu.

2026: Metoprolol AKS akışından çıkarıldı.

❤️ 2. Kardiyak Aciller, Arrest ve Şok

13Bradikardi — Atropin Dozu

YÜKSEK

2009
0.5 mg IV başlangıç.

2026
1 mg IV başlangıç; 3–5 dk arayla toplam maksimum 3 mg.

Ek değişiklik: SKKM onayı gerekliliği kaldırıldı.

14Bradikardi — Dopamin / Adrenalin İnfüzyonları

YÜKSEK YENİ TABLO

2026: Dopamin 5–20 mcg/kg/dk veya adrenalin 2–10 mcg/dk seçenekleri; transkütanöz pacing kriterleri daha açık tanımlandı.

15Kardiyoversiyon Enerjileri

YÜKSEK ENERJİ DEĞİŞİMİ

2009
Dar QRS 70–120 J; geniş düzenli 120–150 J.

2026
Dar düzenli 100 J; dar düzensiz 200 J; geniş düzenli 100 J; geniş düzensiz ritimde defibrilasyon yaklaşımı.

16Stabil Taşikardi — Amiodaron

YÜKSEK

2009
300 mg IV.

2026
150 mg IV, 10 dakikada infüzyon yaklaşımı.

17Taşikardi — Sedasyon

ORTA

2009
Doz belirtilmeden midazolam.

2026
Kardiyoversiyon öncesinde kilo bazlı midazolam sedasyonu tanımlandı.

18Asistoli / NEA — Atropin ve Bikarbonat

YÜKSEK KALDIRILDI

2009: Atropin ve sodyum bikarbonat algoritmada yer alıyordu.

2026: Her ikisi de şoklanamaz ritim algoritmasından çıkarıldı.

19Asistoli / NEA — Adrenalin Yetkisi

YÜKSEK ONAYSIZ

2026: Damar yolu açıldığında adrenalin 1 mg IV/IO yaklaşımı, SKKM onayı beklenmeden uygulanabilir şekilde düzenlendi.

20VF / Nabızsız VT — İlaç Sıralaması

YÜKSEK

2026: Adrenalin ikinci şok sonrasında; amiodaron/lidokain üçüncü şok sonrasında; dirençli ritimde tekrar amiodaron yaklaşımı netleştirildi.

21Endotrakeal İlaç Uygulaması

YÜKSEK KALDIRILDI

2009: IV/IO yoksa bazı ilaçlar ET yoldan verilebiliyordu.

2026: ET ilaç uygulaması kaldırıldı; IV/IO yolları esas alındı.

22ROSC Sonrası Bakım

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: ROSC sonrası bağımsız algoritma; MAP ≥65 mmHg, 32–37.5°C hedef sıcaklık ve uygun antiaritmik yaklaşım içeriyor.

23Hemorajik Şok — Sıvı Tedavisi

YÜKSEK

2009: Yüksek hacimli 20 ml/kg SF bolusları.

2026: 250–500 ml kontrollü boluslar, toplam maksimum 1000 ml ve permissive hipotansiyon yaklaşımı.

24Akut Akciğer Ödemi — Furosemid

ORTA

2009: 40 mg IV.

2026: 20–40 mg IV; CPAP ve nitrat yaklaşımı ön plana çıkarıldı.

🧠 3. Nörolojik Aciller, Alerji ve Hipotermi

25Ajite Hastaya Yaklaşım

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: İletişim → kolluk desteği → gerektiğinde kademeli sedasyon şeklinde yeni algoritma oluşturuldu.

26Hipoglisemi — Dekstroz Yetkisi

YÜKSEK DOĞRUDAN

2009: %20 dekstroz, KKM onayıyla.

2026: %10–20 dekstrozdan 25 g glikoz IV bolus; düşük glukozda tekrar yaklaşımı.

27İnme / SVO Değerlendirmesi — BEFAST

YÜKSEK SKOR DEĞİŞTİ

2009: Cincinnati inme skalası.

2026: BEFAST; denge, göz, yüz, kol, konuşma ve zaman değerlendirmesi.

28İnmede Tansiyon Müdahalesi

YÜKSEK KALDIRILDI

2009: Çok yüksek tansiyonda furosemid kullanılabiliyordu.

2026: Furosemid yaklaşımı kaldırıldı; rutin tansiyon düşürme önerilmemektedir.

29İnme Sevk Pencereleri

YÜKSEK YENİ KRİTER

2026: Trombolitik ve endovasküler tedavi için zaman pencereleri ve uygun inme merkezi seçimi daha açık şekilde tanımlandı.

30Nöbet — Yeni Antiepileptikler

YÜKSEK

2009: Diazepam, fenitoin, pentotal/midazolam yaklaşımı.

2026: Fenitoin yanında valproik asit ve levetirasetam seçenekleri eklendi; pentotal çıkarıldı.

31Vertigo Algoritması

YÜKSEK DEĞİŞTİ

2009: Dimenhidrinat temelli yaklaşım.

2026: İlaç baskılaması yerine nistagmus ve yürüme bulgularıyla santral/periferik ayrım.

32İzole Alerjik Reaksiyon

ORTA YENİ ALGORİTMA

2026: Anafilaksi kriterlerini karşılamayan alerjik reaksiyonlar için ayrı bir tedavi algoritması oluşturuldu.

33Anafilaksi — Adrenalin Yetkisi

YÜKSEK ONAYSIZ

2009: Adrenalin için KKM onayı.

2026: IM adrenalin doğrudan uygulanabilir; tekrar süresi kısaltıldı.

34Refrakter Anafilaksi — Adrenalin İnfüzyonu

YÜKSEK

2026: Düzelmeyen anafilakside IV adrenalin infüzyonu için standart hız yaklaşımı tanımlandı.

35Hipotermik Arrest

YÜKSEK YENİ EŞİKLER

2026: Vücut sıcaklığına göre defibrilasyon, ilaç ve KPR'nin sonlandırılmasıyla ilgili yeni eşikler tanımlandı.

🔥 4. Yanıklar, Toksikoloji ve Travma

36Deniz Canlıları Sokması

ORTA YENİ PROTOKOL

2026: Lokal sıcak su uygulaması ve uygun irrigasyon yaklaşımı getirildi.

37Yanık Sıvı Tedavisi — Parkland

YÜKSEK YENİ FORMÜL

2009: Formülsüz SF yaklaşımı.

2026: Yanık yüzdesi ve kilo üzerinden Parkland temelli sıvı hesaplaması; Ringer Laktat.

38Yanıkta Analjezi

YÜKSEK

2009: Morfin.

2026: Fentanil yaklaşımı.

39Elektrik Yanıkları

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: Güvenlik mesafesi, erken EKG/ritim değerlendirmesi ve rabdomiyoliz için sıvı yönetimi ayrı algoritmada ele alındı.

40Kimyasal Yanıklar

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: KBRN güvenliği ve uzun süreli bol irrigasyon yaklaşımı algoritmaya dahil edildi.

41Karbonmonoksit Zehirlenmesi

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: Rezervuarlı maske ile yüksek akım oksijen ve duman toksisitesine yönelik yaklaşım tanımlandı.

42Kalsiyum Kanal Blokeri Zehirlenmesi

YÜKSEK YENİ ANTİDOT

2026: Hipotansif hastada kalsiyum glukonat yaklaşımı algoritmaya eklendi.

43Organofosfat Zehirlenmesi

YÜKSEK

2026: Atropinin IV yanında uygun durumda IM kullanımı ve sekresyonlar kontrol altına alınana kadar titrasyon yaklaşımı vurgulandı.

44Opioid Zehirlenmesi — Nalokson

YÜKSEK DOZ DEĞİŞİMİ

2009: Daha düşük maksimum doz.

2026: 0.4–2 mg aralığında çeşitli uygulama yolları ve daha yüksek maksimum toplam doz.

45TCA Zehirlenmesi — Sodyum Bikarbonat

YÜKSEK

2026: NaHCO₃ dozu kilo bazına bağlandı ve QRS genişliğine göre tekrar uygulama kriteri tanımlandı.

46Travmalı Hastada Acil Olgu Yönetimi

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: X-ABCDE, iğne dekompresyonu, açık pnömotoraks yönetimi, pelvis stabilizasyonu ve adli vaka kuralları birlikte ele alındı.

🚑 5. Travma, Doğum ve Yenidoğan

47Crush / Ezilme Sendromu

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: Kurtarma öncesi/sırasında sıvı yönetimi ve hiperkalemiye yönelik kalsiyum glukonat yaklaşımı tanımlandı.

⚠️ Dikkat: Kaynak algoritmada Ringer Laktat konusunda özel kısıtlama bulunmaktadır.

48Kafa Travmalı Hastaya Yaklaşım

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: GKS ≤8 ileri havayolu kriteri, hedef sistolik basınç, SpO₂ hedefi, baş-gövde elevasyonu ve ajitasyon yönetimi tanımlandı.

49START Afet Triyajı

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: Yeşil, kırmızı, sarı ve siyah triyaj kategorileri ile hızlı karar verme standardı getirildi.

50Acil Doğum — Karbetosin

YÜKSEK YENİ İLAÇ

2026: Doğum sonrası uterotonik yaklaşım kapsamında karbetosin algoritmaya eklendi.

51Postpartum Kanama Yönetimi

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: Kanama/şok durumunda sıvı, uterotonik tedavi ve bimanuel uterus masajını içeren ayrı algoritma oluşturuldu.

52Gebelikte Akut Hipertansiyon

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: Şiddetli hipertansiyonda nifedipin ve magnezyum sülfat yaklaşımı tanımlandı.

53Eklampsi Nöbeti — İlaç Sırası

YÜKSEK

2009: Diazepam ilk basamak, magnezyum ikinci basamak.

2026: Magnezyum sülfat ilk basamak; diazepam refrakter nöbete bırakıldı.

54Prematüre Yenidoğan — Isı Koruma

YÜKSEK YENİ

2026: 32 haftadan küçük bebeklerde kurulamadan polietilen torba ile ısı kaybının önlenmesi yaklaşımı getirildi.

55Yenidoğan Canlandırması — MR. SOPA

YÜKSEK YENİ TABLO

2026: MR. SOPA ventilasyon düzeltme basamakları ve dakikaya göre preduktal SpO₂ hedefleri eklendi.

56Yenidoğan Arresti — Adrenalin

YÜKSEK DOZ ARTIŞI

2009: 0.01 mg/kg IV/IO.

2026: 0.02 mg/kg IV/IO yaklaşımı.

57Pediatrik Değerlendirme Üçgeni

YÜKSEK YENİ TABLO

2026: Görünüm, solunum çabası ve cilt dolaşımından oluşan Çocuk Değerlendirme Üçgeni ilk hızlı değerlendirmeye eklendi.

👶 6. Pediatrik Solunum, Şok ve Kardiyak Aciller

58Pediatrik Astım — PIS

ORTA YENİ SKOR

2026: Pulmonary Index Score ile şiddet değerlendirmesi; metilprednizolon için maksimum günlük doz ve ipratropium kombinasyonu tanımlandı.

59Epiglottit ve Krup Ayrımı

YÜKSEK YAPISAL DEĞİŞİKLİK

2009: Krup ve epiglottit aynı şemada.

2026: İki durum ayrı algoritmalara ayrıldı.

Epiglottitte ağız içine müdahale ve havayolu girişimi konusunda kritik güvenlik uyarıları eklendi.

60Krup — Adrenalin ve Steroid

YÜKSEK KİLO BAZLI

2026: Westley skoru, kilo bazlı deksametazon ve nebülize adrenalin için kilo/tavan doz yaklaşımı tanımlandı.

61Pediatrik Hipovolemik Şok — Sıvı

YÜKSEK

2026: Çocuk ve yenidoğanda sıvı bolusunun süresi, toplam hacmi ve tekrar sınırları yeniden düzenlendi.

62Pediatrik Şok — Vazoaktif Tercih

YÜKSEK İLAÇ DEĞİŞİMİ

2009: Dopamin öncelikli yaklaşım.

2026: Adrenalin infüzyonu birinci tercih olarak öne çıkarıldı.

63Pediatrik Kardiyojenik Şok

YÜKSEK

2009: SF + dobutamin.

2026: Daha sınırlı sıvı + furosemid ve adrenalin infüzyonu; dobutamin çıkarıldı.

64Pediatrik Septik Şok — qSOFA

YÜKSEK YENİ ALGORİTMA

2026: qSOFA değerlendirmesi, sıvı tedavisi ve adrenalin infüzyonunu içeren yeni pediatrik sepsis yaklaşımı.

65Pediatrik Bradikardi — Atropin

ORTA DOZ TAVANI

2009: 0.02 mg/kg; minimum doz tanımı.

2026: 0.02 mg/kg ve çocukta tek doz için 0.5 mg maksimum sınırı.

66Pediatrik Taşikardi — Kardiyoversiyon

ORTA

2026: İlk kardiyoversiyon enerjisi 1 J/kg olarak standartlaştırıldı; ikinci doz 2 J/kg. Sedasyon için midazolam yaklaşımı eklendi.

67Pediatrik Arrest — Ventilasyon

YÜKSEK SOLUTMA HIZI

2026: İleri havayolundan sonra dakikadaki ventilasyon hızı bebek ve çocuk için ayrı olarak tanımlandı.

68Pediatrik Tüp Boyutları

YÜKSEK YENİ FORMÜLLER

2026: Kaflı/kafsız tüp çapı ve yerleşim derinliği için yaşa dayalı yeni formüller tanımlandı.

🚨 7. Pediatrik Arrest, Nöbet, Hipoglisemi ve Diğer Aciller

69Pediatrik VF / nVT — Şok ve Antiaritmik

YÜKSEK

2026: Defibrilasyon sıralaması ve dirençli VF'de 5. şok sonrasında antiaritmik tekrar dozu tanımlandı.

70Pediatrik Nöbet — Yeni İlaçlar

YÜKSEK

2009: Diazepam/fenitoin/fenobarbital temelli yaklaşım.

2026: Valproik asit ve levetirasetam eklendi; fenobarbital çıkarıldı. Midazolam için bukkal/nazal yollar tanımlandı.

71Ateşli Çocuk — İbuprofen Yaş Sınırı

YÜKSEK YAŞ SINIRI

2009: İbuprofen 2 aydan itibaren.

2026: İbuprofen 12 ay altında verilmez; parasetamol için IV seçenek de tanımlandı.

72Pediatrik Hipoglisemi — 50'ler Kuralı

YÜKSEK DOZ / FORMÜL

2009: %20 dekstroz kilo bazlı bolus.

2026: %10 dekstroz 5 ml/kg yaklaşımı; periferik %20 dekstroz kullanımı sınırlandırıldı.

73 Pediatrik Anafilaksi — Adrenalin Yetkisi

YÜKSEK ONAYSIZ

2009
Adrenalin için KKM onayı ve ranitidin yaklaşımı.

2026
Uyluk bölgesine IM adrenalin doğrudan uygulanabilir; ranitidin algoritmadan çıkarıldı.

🎯 Kritik: Çocuk anafilaksisinde tedavinin gecikmesini önlemeye yönelik yetki ve uygulama değişikliği.

74 Çocukta Suda Boğulma — 5 Kurtarıcı Soluk

YÜKSEK ALGORİTMA DEĞİŞTİ

2009
Solunum yetersizliğinde doğrudan KPR yaklaşımı.

2026
Spontan solunum yok/gasping durumunda önce 5 kurtarıcı soluk, yanıt yoksa arrest algoritması.

🎯 Amaç: Boğulma kaynaklı hipoksik arrestte ventilasyonun erken başlatılması.

📌 74 Değişikliğin Kısa Özeti

En dikkat çekici değişiklikler:

• X-ABCDE ilk değerlendirme yaklaşımı
• Hedefe yönelik oksijen tedavisi
• KOAH'ta ipratropium ve steroid yaklaşımı
• Astımda parenteral adrenalinin kaldırılması
• Ağır astımda magnezyum sülfat
• AKS'de aspirin doz/yetki değişikliği
• Morfin yerine fentanil yaklaşımı
• Asistoli/NEA'da atropin ve bikarbonatın çıkarılması
• Adrenalin uygulamasında yetki değişiklikleri
• Endotrakeal ilaç uygulamasının kaldırılması
• ROSC sonrası bağımsız algoritma
• Permissive hipotansiyon yaklaşımı
• BEFAST ile inme değerlendirmesi
• İnmede rutin tansiyon düşürme yaklaşımının kaldırılması
• Yeni toksikoloji algoritmaları
• Crush sendromu algoritması
• Travma için X-ABCDE yaklaşımı
• Doğum sonu kanama algoritması
• Eklampside magnezyumun ilk basamak olması
• Yenidoğanda MR. SOPA
• Pediatrik Değerlendirme Üçgeni
• Pediatrik şokta adrenalin önceliği
• Pediatrik nöbette yeni antiepileptikler
• Pediatrik hipoglisemide yeni dekstroz yaklaşımı
• Çocuk anafilaksisinde adrenalin yetkisi
• Çocukta boğulmada 5 kurtarıcı soluk

⚠️ Önemli Klinik Uyarı

Bu içerik eğitim ve mesleki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İlaç, doz, uygulama yolu, yetki ve klinik kararlar açısından sahada her zaman yürürlükteki resmi Sağlık Bakanlığı akış şemaları, kurum protokolleri ve güncel mevzuat esas alınmalıdır.

Özellikle ilaç dozları ve uygulayıcı yetkileri konusunda bu sayfadaki özet bilgiler tek başına klinik uygulama kaynağı olarak kullanılmamalıdır.

---

Kaynak:
25 Ağustos 2026 tarihli ve 33351 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları ve 2009 kılavuzu ile karşılaştırmalı değerlendirme.

Rehber Paramedik — Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Eğitim ve Bilgi Platformu